Có một giai đoạn rất dài trong đời làm nghề, nhiều người tin rằng kinh doanh bền vững là câu chuyện của chiến lược, của hệ thống, của tầm nhìn dài hạn. Nhưng khi đi đủ lâu cùng những người làm nghề thật, tôi nhận ra một điều khác. Kinh doanh bền vững trước hết là chuyện người đứng trong cuộc còn đủ sức để ở lại với con đường mình đã chọn hay không.
Tôi viết bài này từ góc nhìn của Hồng Xiêm, một người đã từng đi rất nhanh, từng tin rằng chỉ cần đủ quyết liệt thì mọi thứ sẽ theo kịp. Và tôi cũng viết bài này khi quan sát hành trình của Đặng Thị Mai Hiền, một người phụ nữ làm nghề dinh dưỡng ứng dụng, đi chậm hơn mặt bằng chung nhưng lại đi rất sâu và rất bền.
Kinh doanh bền vững không bắt đầu từ việc mở rộng mà bắt đầu từ việc không tự đánh mất mình
Mai Hiền không phải người chạy theo xu hướng. Chị không xây dựng hình ảnh bằng những tuyên ngôn lớn. Con đường chị đi khá lặng, nhưng nếu nhìn kỹ, đó là một con đường có cấu trúc rất rõ. Chị làm nghề bằng nền tảng kiến thức vững, bằng sự nhất quán trong hành động, và bằng một nhịp sống đủ chậm để không tự làm kiệt mình.
Rất nhiều người làm kinh doanh bắt đầu bằng đam mê và kết thúc bằng kiệt sức. Không phải vì họ không giỏi, mà vì họ không biết dừng đúng lúc. Kinh doanh bền vững không thể hình thành trên một cơ thể luôn căng thẳng và một nội tâm luôn phải gồng lên để theo kịp chính mình.
Mai Hiền từng đi qua giai đoạn làm rất nhiều, gánh rất nhiều, và cũng từng đối diện với câu hỏi quen thuộc của người làm nghề lâu năm. Nếu cứ tiếp tục như thế này, mình có còn đủ năng lượng để đi thêm mười năm nữa không. Chính câu hỏi đó đã mở ra một hướng đi khác.
Người làm nghề chọn bền vững thường phải chấp nhận đi ngược đám đông
Trong thế giới kinh doanh, đi nhanh thường được cổ vũ. Mở rộng nhanh, tăng trưởng nhanh, phủ nhanh. Nhưng kinh doanh bền vững đôi khi đòi hỏi người làm nghề phải chấp nhận đi chậm hơn, chọn lọc hơn, và từ chối nhiều hơn.
Mai Hiền không mở rộng bằng mọi giá. Chị chọn làm sâu với những gì mình hiểu rõ. Chị không cố gắng xuất hiện ở mọi nơi, mà tập trung xây dựng chất lượng trong từng sản phẩm, từng chương trình, từng mối quan hệ. Điều này không tạo ra sự bùng nổ ngắn hạn, nhưng tạo ra độ tin cậy dài hạn.
Khi một người làm nghề đủ vững, họ không cần chứng minh mình bằng tốc độ. Họ để thời gian làm việc đó. Và đó là một trong những nền tảng quan trọng nhất của kinh doanh bền vững.
Kinh doanh bền vững đòi hỏi người đứng đầu phải sống thật với giới hạn của mình
Một điều ít được nói đến trong kinh doanh là giới hạn cá nhân. Nhiều người làm nghề giỏi nhưng không chấp nhận việc mình cũng có giới hạn về sức khỏe, cảm xúc và khả năng chịu tải. Họ tiếp tục nhận thêm việc, mở thêm dự án, gánh thêm trách nhiệm, cho đến khi không còn đủ lực để duy trì chất lượng ban đầu.
Mai Hiền chọn một cách khác. Chị lắng nghe cơ thể rất kỹ. Khi thấy mình mệt, chị điều chỉnh nhịp. Khi thấy một hướng đi không còn phù hợp, chị dừng lại để xem xét. Không phải vì sợ hãi, mà vì hiểu rằng nếu người làm nghề gãy trước, thì mọi hệ thống phía sau cũng không thể bền.
Kinh doanh bền vững không phải là không bao giờ mệt. Mà là biết mệt để điều chỉnh, chứ không mệt để cố thêm.
Sự nhất quán tạo ra niềm tin lâu dài
Niềm tin không được xây bằng những lời hứa lớn. Nó được xây bằng sự nhất quán trong thời gian dài. Mai Hiền không thay đổi thông điệp theo từng giai đoạn thị trường. Chị không chạy theo những khái niệm thời thượng. Chị giữ một trục rất rõ, ăn đúng, sống lành, hiểu cơ thể mình.
Chính sự nhất quán đó giúp chị xây dựng được một cộng đồng bền. Không quá ồn ào, nhưng gắn bó. Không đông đúc theo kiểu phong trào, nhưng đủ sâu để đi cùng nhau lâu dài. Đây là điều mà rất nhiều người làm kinh doanh mong muốn nhưng không dễ đạt được.
Kinh doanh bền vững cần thời gian. Và thời gian chỉ đứng về phía những người không tự phản bội giá trị của mình giữa chừng.
Khi phát triển kinh doanh không còn tách rời phát triển bản thân
Một điểm rất rõ trong hành trình của Mai Hiền là chị không tách phát triển kinh doanh khỏi phát triển bản thân. Chị học đều, nhưng không học để khoe. Chị áp dụng chậm, nhưng rất chắc. Mỗi điều chỉnh trong cách làm việc đều đi kèm với điều chỉnh trong lối sống.
Điều này đặc biệt quan trọng với phụ nữ làm kinh doanh. Khi họ chỉ tập trung vào kết quả mà bỏ quên nội lực, sự phát triển sẽ sớm chạm trần. Ngược lại, khi họ chăm sóc tốt cho bản thân, khả năng duy trì và mở rộng công việc sẽ tự nhiên hơn rất nhiều.
Kinh doanh bền vững không phải là một mục tiêu, mà là hệ quả của việc người làm nghề sống đúng với mình trong thời gian đủ dài.
Kết lại từ góc nhìn của Hồng Xiêm
Tôi không viết bài này để định nghĩa thế nào là kinh doanh bền vững. Tôi viết để soi chiếu một con đường mà tôi nhìn thấy ở Mai Hiền, và cũng là con đường tôi đang học cách đi cho chính mình. Đi chậm hơn một chút, chọn lọc hơn một chút, nhưng không rời khỏi trục sống của mình.
Kinh doanh bền vững không dành cho những ai chỉ tìm kết quả nhanh. Nó dành cho những người đủ kiên nhẫn để xây dựng từ gốc, đủ tỉnh táo để không tự làm mình cạn kiệt, và đủ trung thực để không đánh đổi những giá trị cốt lõi.
Nếu bạn đã đọc Bài 1 về trạng thái phụ nữ kinh doanh mất cân bằng, thì bài viết này là bước nối tiếp, khi một người bắt đầu điều chỉnh lại trục và chọn con đường bền vững hơn cho hành trình dài.
