Có một giai đoạn rất dài trong đời làm kinh doanh, nhiều người không thiếu năng lực, không thiếu cơ hội, cũng không thiếu thành tựu. Thứ họ thiếu là một khoảng lặng đủ rõ để nhận ra mình đã rời xa chính mình từ lúc nào. Khi nhìn lại, họ vẫn đang đi rất nhanh, nhưng trục sống thì đã lệch đi từ lâu.
Nguyễn Đình Kiên là một doanh nhân như thế, không phải vì anh thất bại, mà vì anh từng đi rất xa bằng sự gồng trách nhiệm. Và chính điều đó khiến anh chạm đến một câu hỏi mà rất nhiều doanh nhân né tránh. Mình đang sống để làm kinh doanh, hay đang làm kinh doanh để được sống.
Lệch trục sống không đến từ sai lầm lớn mà từ những lựa chọn đúng kéo dài
Nguyễn Đình Kiên không bước vào con đường lệch trục bằng những quyết định liều lĩnh. Ngược lại, hầu hết các quyết định của anh trong nhiều năm đều là quyết định đúng về kinh doanh. Mở rộng thị trường đúng lúc, tận dụng cơ hội tốt, xây hệ thống phân phối nhanh, giữ uy tín với đối tác và khách hàng.
Nhưng chính chuỗi quyết định đúng ấy, khi được đưa ra trong trạng thái luôn gồng trách nhiệm, lại âm thầm đẩy con người đi lệch. Anh quen với việc chịu phần khó, ôm phần rủi ro, giải quyết thay cho hệ thống. Ban đầu, điều đó tạo ra kết quả. Về lâu dài, nó tạo ra sự cạn kiệt.
Doanh nhân lệch trục sống không phải là người đi sai hướng. Họ là người đi quá lâu mà không dừng lại để kiểm tra mình còn đang đứng trên trục nào.
Khi doanh nghiệp lớn lên nhưng đời sống nội tâm thu hẹp lại
Sau những năm vượt qua khủng hoảng công nợ, doanh nghiệp của Nguyễn Đình Kiên bước vào giai đoạn ổn định và tăng trưởng. Kho tổng lớn hơn, hệ thống đại lý mở rộng, thương hiệu Sengvilay có vị thế rõ ràng tại Lào. Nhìn từ bên ngoài, đó là hình ảnh của một doanh nhân đã đi qua sóng gió.
Nhưng bên trong, anh bắt đầu cảm nhận một sự khác. Niềm vui khi hoàn thành công việc không còn trọn vẹn. Áp lực không giảm dù hệ thống đã lớn hơn. Cơ thể mệt nhưng đầu óc không cho phép dừng. Anh vẫn làm việc đều, nhưng cảm giác sống thì nhạt dần.
Đây là trạng thái rất quen của nhiều doanh nhân lệch trục sống. Mọi thứ vẫn vận hành, nhưng người đứng trong guồng quay ấy không còn thực sự hiện diện với đời sống của mình.
Doanh nhân lệch trục sống thường không nhận ra mình đang trả giá ở đâu
Điều nguy hiểm nhất của lệch trục là nó không gây đau ngay. Nó tạo ra một trạng thái chấp nhận được. Bạn vẫn làm việc, vẫn kiếm tiền, vẫn được công nhận. Nhưng bạn bắt đầu mất kết nối với những thứ từng làm mình thấy sống.
Nguyễn Đình Kiên từng chia sẻ rằng có những giai đoạn anh không còn phân biệt rõ đâu là thời gian làm việc, đâu là thời gian sống. Mọi thứ trộn vào nhau thành một chuỗi ngày liên tục giải quyết vấn đề. Gia đình vẫn ở đó, nhưng sự hiện diện của anh thì không trọn vẹn.
Doanh nhân thường nghĩ mình hy sinh cho gia đình, nhưng nhiều khi gia đình chỉ cần một người còn đủ năng lượng để hiện diện, không phải một người lúc nào cũng mệt.
Khoảnh khắc bắt đầu soi lại trục sống của chính mình
Không có biến cố lớn nào buộc Nguyễn Đình Kiên phải dừng lại. Chỉ là một cảm giác rất thật. Nếu cứ tiếp tục như thế này, anh sẽ có thêm tài sản, nhưng sẽ mất dần khả năng tận hưởng cuộc sống mà mình đang tạo ra.
Khoảnh khắc ấy không đến trong một hội thảo. Nó đến trong những lúc rất đời. Khi cơ thể phản ứng rõ hơn với mệt mỏi. Khi những cuộc trò chuyện trong nhà ngắn lại. Khi anh nhận ra mình đang sống trong trạng thái căng kéo liên tục.
Soi lại trục sống không phải là phủ nhận những gì đã làm. Nó là nhìn thẳng vào câu hỏi. Mình đang sống bằng sự lựa chọn hay bằng quán tính của trách nhiệm.
Điều chỉnh trục sống không đồng nghĩa với bỏ lại tham vọng
Một hiểu lầm phổ biến là khi nói đến lệch trục sống, người ta nghĩ phải buông bớt công việc hoặc giảm mục tiêu. Thực tế, Nguyễn Đình Kiên không làm điều đó. Anh không rời doanh nghiệp. Không từ bỏ vai trò lãnh đạo. Anh chỉ thay đổi cách mình đứng trong đó.
Anh bắt đầu xây hệ thống rõ hơn để không phải tự ôm mọi thứ. Anh phân quyền thực chất thay vì kiểm soát bằng sự hiện diện liên tục. Anh cho phép mình nghỉ khi cần, thay vì coi nghỉ ngơi là dấu hiệu của yếu đuối.
Sự thay đổi này không tạo ra cú nhảy vọt ngay lập tức, nhưng nó giúp trục sống dần quay lại vị trí cân bằng hơn.
Gia đình là chiếc neo giúp trục sống không trôi quá xa
Trong hành trình soi lại mình, gia đình là yếu tố giữ Nguyễn Đình Kiên lại với mặt đất. Không phải vì gia đình tạo áp lực, mà vì gia đình nhắc anh rằng mình không chỉ tồn tại với tư cách một doanh nhân.
Những bữa ăn đủ mặt, những khoảnh khắc đời thường, những câu chuyện không liên quan đến công việc giúp anh nhìn thấy rõ cái giá của việc gồng quá lâu. Thành công ngoài xã hội không bù được sự vắng mặt trong chính tổ ấm của mình.
Với anh, giữ trục sống không phải là trở nên mềm yếu. Đó là chọn làm một người đủ đầy hơn trong mọi vai trò.
Cộng đồng giúp doanh nhân nhận ra mình không phải gồng một mình
Việc tham gia các cộng đồng doanh nhân như BNI hay Eagle Camp không chỉ mang lại kiến thức. Với Nguyễn Đình Kiên, đó là nơi anh nhìn thấy những phiên bản khác của chính mình trong câu chuyện của người khác.
Khi nghe những doanh nhân khác nói về mệt mỏi, về mất cân bằng, về sự cô đơn trong vai trò lãnh đạo, anh nhận ra mình không đơn độc. Và quan trọng hơn, nhận ra rằng gồng trách nhiệm không phải là con đường duy nhất để đi xa.
Cộng đồng, khi đúng, không thúc ép bạn phải giỏi hơn. Nó chỉ tạo ra không gian để bạn đủ tỉnh mà điều chỉnh lại trục sống của mình.
Doanh nhân lệch trục sống không cần lời khuyên, họ cần sự trung thực với chính mình
Nhìn lại hành trình của Nguyễn Đình Kiên, điều tôi thấy không phải là một câu chuyện truyền cảm hứng. Tôi thấy một người làm nghề đã đủ lâu để không tự lừa mình nữa.
Anh không cần ai chỉ cho anh cách sống. Anh chỉ cần dừng lại đủ lâu để nghe rõ mình đang trả giá ở đâu. Và từ đó, tự chọn cách đi tiếp phù hợp hơn với con người mình.
Doanh nhân lệch trục sống không phải vì họ kém. Họ lệch vì họ đã đi quá xa bằng một động cơ không còn phù hợp.
